Odam siqilganda va asabiylashganda boshi aylanadimi? Psixogen bosh aylanishi haqida
Ko‘pchilik bosh aylanishini faqat qon bosimi o‘zgarishi (davleniya), kamqonlik yoki jismoniy charchoq bilan bog‘laydi. Biroq tibbiyot amaliyotida mutlaqo sog‘lom odamning ham kuchli stress, qo‘rquv va asabiy zo‘riqish paytida boshi qattiq aylanishi ilmiy isbotlangan.
Odam siqilganda va asabiylashganda boshi aylanadimi? Psixogen bosh aylanishi haqida
Tibbiyotda bu holat psixogen bosh aylanishi yoki somatoform vestibulyar bosh aylanishi deb ataladi. Toshkentdagi Hilol Med ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi mutaxassislari asabiylashish oqibatida kelib chiquvchi bosh aylanishining yashirin sabablari va undan xalos bo‘lish yo‘llari haqida ma’lumot beradi.
Psixogen bosh aylanishining kelib chiqish mexanizmi
Odam kuchli siqilganda, xavotirga tushganda yoki qo‘rqqanda organizmda stress gormonlari (adrenalin va kortizol) keskin ajralib chiqadi. Bu gormonlar qon tomirlarining to‘satdan spazm bo‘lishiga (torayishiga) olib keladi. Natijada bosh miyaning muvozanatni saqlash markazlariga qon va kislorod yetib borishi vaqtincha qiyinlashadi va odamda go‘yo gandiraklab ketayotgandek ichki bosh aylanishi hissi paydo bo‘ladi.
Bunday holat ko‘pincha quyidagi vaziyatlarda va joylarda keskin kuchayadi:
- Balandlik va ochiq joylarda: Ko‘p qavatli uylarning balkonidan, ko‘prik yoki tomdan pastga qaraganda bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi va oyoqlarda qaltiriq seziladi. Qiziq tomoni shundaki, ochiq joydan yopiq xonaga kirganda bu belgilar tezda pasayadi.
- Yopiq va tor joylarda (Klaustrofobiya): Bemorlar lift ichida balandlik va yopiqlik hissi kuchaygani sababli ko‘pincha liftdan ko‘ra zinapoyadan chiqishni afzal ko‘rishadi.
- Vizual yuklama yuqori joylarda: Katta yo‘llardagi tez harakatlanayotgan avtomobillarga uzoq qaraganda, odam gavjum katta majlis zallarida yoki uzoq davom etadigan darslarda.
- Kuchli aqliy zo‘riqishda: Talabalarda imtihon oldidan, ilmiy xodim, IT mutaxassisi va ijodkorlarda ortiqcha aqliy yuklama fonida.
Psixogen bosh aylanishiga hamroh bo‘luvchi belgilar
Bu turdagi bosh aylanishi odatda quyidagi emotsional va jismoniy belgilar bilan birga kechadi:
- Yurakning tez urib ketishi yoki ko‘krak qafasidagi siqilish;
- Ichki xavotir, qo‘rquv va o‘lim vahimasi (panik ataka belgilari);
- Havo yetishmasligi hissi va tana a’zolaridan sovuq ter chiqishi.
Hilol Med klinikasida aniqlash va asab tizimini davolash
Bosh aylanishi psixogen xarakterga ega ekanligini tasdiqlash uchun birinchi navbatda uning boshqa xavfli sabablarini (miya tomirlari tiqilishi, o‘smalar yoki ichki quloq kasalliklarini) istisno qilish shart. Hilol Med tibbiyot markazida buning uchun to‘liq diagnostika tekshiruvlari yo‘lga qo‘yilgan:
- Bosh miya va bo‘yin tomirlari Dopplerografiyasi (UZDG): Miyani oziqlantiruvchi tomirlarda organik nuqsonlar yo‘qligiga ishonch hosil qilish.
- Kardio-diagnostika (EKG): Stress fonida yurak ritmi buzilishlarini tekshirish.
Agar tekshiruvlar davomida jismoniy a’zolarda hech qanday og‘ir kasallik topilmasa, bemorga asab tizimi faoliyatini tiklash uchun kompleks yordam ko‘rsatiladi. Klinikamizda tajribali nevropatolog (nevrolog) va psixoterapevt shifokorlari hamkorlikda ishlaydi.
Klinikamiz qoshidagi shinam kunduzgi statsionar sharoitida asab tolalari va tomirlarni mustahkamlovchi profilaktik dori muolajalari (osma ukollar/kapelnitsalar), vegetativ asab tizimini tinchlantiruvchi va tanadagi taranglikni butunlay oluvchi professional davolash massaji hamda fizioterapiya kurslari taklif etiladi.
Ruhiy siqilishlar hayotiy quvvat va muvozanatingizni tortib olishiga yo‘l qo‘ymang. To‘g‘ri tashxis va davolanish uchun hoziroq Hilol Med klinikasiga murojaat qiling va mutaxassis qabuliga yoziling!
blogs
2026-07-11Xansirash va nafas qisilishi (dispnoe): Sabablari, tashxis va samarali davolash
Tez yurganda, zinadan ko‘tarilganda yoki hatto tinch holatda ham havo yetishmasligini his qilyapsizmi? Tibbiyotda nafas qisishi (dispnoe) deb ataladigan xansirash — bu shunchaki charchoq belgisi emas, balki organizmdagi jiddiy kasalliklardan ogohlantiruvchi signal bo‘lishi mumkin.
2026-07-11Bola nega tunda siyib qo‘yadi (Enurez)? Sabablari va qaysi shifokorga murojaat qilish kerak?
Bolaning tunda tagini xo‘llab qo‘yishi — ko‘plab ota-onalarni xavotirga soladigan va tez-tez duch kelinadigan muammolardan biridir. Tibbiyotda bu holat tungi enurez deb ataladi. Ko‘pchilik buni oddiy hol yoki vaqt o‘tishi bilan o‘tib ketadigan odat deb hisoblaydi, biroq uning zamirida bolaning asab yoki siydik-tanosil tizimi bilan bog‘liq jiddiy sabablar yotishi mumkin.
2026-07-11Insult nima? Kasallikning tarqalishi, belgilari va shoshilinch yordam
Insult — bu bosh miyada qon aylanishining to‘satdan va o‘tkir buzilishi bo‘lib, inson hayoti va sog‘lig‘i uchun eng xavfli tibbiy holatlardan biri hisoblanadi. Miyaga qon borishi to‘xtaganda yoki qon tomiri yorilganda, miya hujayralari kislorod yetishmasligidan bir necha daqiqa ichida nobud bo‘la boshlaydi.
2026-07-11Insult yosh tanlaydimi? Nega bu xavfli kasallik tobora "yosharyapti"?
Ko‘pchilik orasida insult faqat keksa yoshdagi insonlarga xos kasallik degan noto‘g‘ri tushuncha yuradi. Haqiqatdan ham, yosh o‘tishi bilan qon tomirlari o‘z elastikligini yo‘qotadi, arterial qon bosimi (davleniya) ko‘tariladi va surunkali kasalliklar to‘planib boradi. Bularning barchasi keksalarda insult xavfini bir necha barobar oshirishi tibbiy faktdir.
2026-07-11Insult profilaktikasi: Qon bosimi va tomirlarni qanday nazorat qilish kerak?
Insult — bu to‘satdan sodir bo‘ladigan kasallikdek ko‘rinsa-da, aslida u inson organizmida yillar davomida to‘planib qolgan muammolarning oqibatidir. Eng muhimi — insult holatlarining qariyb 80 foizini barvaqt profilaktika va to‘g‘ri turmush tarzi orqali oldini olish mumkin.
2026-07-11Epilepsiya nima? Kasallik belgilari, sabablari va zamonaviy davolash
Epilepsiya (tutqanoq kasalligi) — bu bosh miya faoliyatining surunkali nevrologik kasalligi bo‘lib, u to‘satdan paydo bo‘luvchi xurujlar (sudorogalar), tana a’zolarining qaltirashi yoki qisqa muddatli hushdan ketishlar bilan namoyon bo‘ladi.
2026-07-11Epilepsiya nasldan-naslga o‘tadimi? Kasallik moyilligi va haqiqiy faktlar
Epilepsiya tashxisi qo‘yilganda yoki oilada kimdir bu kasallik bilan og‘riganida, ota-onalarni eng ko‘p qiynaydigan savol tug‘iladi: "Epilepsiya nasliy kasallikmi? U farzandlarimga ham o‘tadimi?"
2026-07-11Tutqanoq xuruji qanday boshlanadi? Bosqichlari va birinchi yordam qoidalari
Tutqanoq (epilepsiya) xuruji — bu bosh miya neyronlarida to‘satdan paydo bo‘ladigan o‘ta kuchli elektr razryadlarining oqibatidir. Ko‘p hollarda xuruj hech qanday ogohlantirishsiz, to‘satdan va kutilmaganda boshlanadi.
2026-07-11Tutqanoq xuruji paytida birinchi yordam: Nimalar qilish kerak va nimalar qat'iyan taqiqlanadi?
Tutqanoq (epilepsiya) xurujiga guvoh bo‘lish har qanday insonni esankiratib qo‘yishi mumkin. Biroq bu vaziyatda eng muhimi — vahimaga tushmaslik va bemorga to‘g‘ri, xavfsiz yordam ko‘rsatishdir.
2026-07-11Meningit nima? Kasallik belgilari, sabablari va nevrologik asoratlarning oldini olish
Meningit — bu bosh va orqa miya pardalarining o‘tkir yallig‘lanishi bilan kechadigan, hayot uchun o‘ta xavfli yuqumli (infeksion) kasallikdir. Kasallik har qanday yoshda uchrashi mumkin, biroq u asosan bolalarda o‘ta og‘ir va chaqmoq tezligida kechishi bilan ajralib turadi.
2026-07-11Parkinson kasalligi va parkinsonizm nima? Kelib chiqish tarixi va asosiy belgilari
Parkinson kasalligi (yoki parkinsonizm) — bosh miyadagi harakatlarni boshqaruvchi maxsus neyronlarning shikastlanishi va organizmda dofamin gormoni yetishmasligi natijasida kelib chiquvchi markaziy asab tizimining surunkali, o‘tib ketuvchi bo‘lmagan kasalligidir.
2026-07-11Parkinson kasalligi faqat keksalarda uchraydimi? Kasallik tarixi va "yosh" parkinsonizm
Parkinson kasalligi haqida gap ketganda, ko‘pchilikning ko‘z oldiga faqat yoshi ulug‘ insonlar keladi. Haqiqatdan ham, ushbu asab tizimi kasalligi asosan keksa yoshdagi insonlarda ko‘proq aniqlanadi. Biroq tibbiyot amaliyotida kasallikning nisbatan yoshroq davrda boshlanish holatlari ham uchrab turadi.
2026-07-11Uyqu buzilishlarining sabablari nima? Insomniya va narkolepsiya haqida zamonaviy tibbiyot
Sifatli uyqu — jismoniy va ruhiy salomatligimizning eng asosiy poydevoridir. Biroq bugungi kunda doimiy stress, texnologiyalar va tezkor hayot ritmi sababli millionlab insonlar turli xil uyqu buzilishlaridan aziyat chekmoqda.
2026-07-11Parkinson kasalligi sabablari va miyadagi yashirin o‘zgarishlar: "Qora modda" siri
Parkinson kasalligi uzoq yillar davomida dunyo olimlari uchun eng katta tibbiy jumboqlardan biri bo‘lib kelgan. Kasallikning tashqi belgilari (titrash va qotish) yaqqol ko‘rinib tursa-da, shifokorlar uzoq vaqt davomida bemorlar miyasida hech qanday ko‘zga ko‘rinarli o‘zgarish topa olishmagan.
2026-07-11Bosh aylanishi (Vertigo) sabablari nima va u qanday kasalliklar belgisi?
Bosh aylanishi — bu inson o‘z tanasini fazoda muvozanatini yo‘qotgandek, atrofdagi buyumlar esa uning atrofida aylanayotgandek tuyuladigan o‘ta yoqimsiz va keng tarqalgan holatdir. Ko‘pchilik bunga oddiy charchoq deb qaraydi, biroq tibbiyotda bosh aylanishi o‘nlab jiddiy kasalliklarning, xususan, asab va qon tomir tizimi muammolarining boshlang‘ich belgisi bo‘lishi mumkin.
2026-07-11Qo‘llar nega titraydi? Tremor sabablari, turlari va zamonaviy davolash yo‘llari
Qo‘llarning titrashi (tremor) — bu qo‘l, oyoq, bosh yoki butun tanada kuzatiladigan to‘satdan yoki doimiy ixtiyorsiz titroq harakatlardir. Ko‘pincha bu holat ikkala qo‘lda bir xil (simmetrik) tarzda namoyon bo‘ladi va odam qo‘llarini oldinga cho‘zib turganda yoki biror narsani ushlamoqchi bo‘lganda yaqqol seziladi.
2026-07-11Ikkala tizza nega qaqshab og‘riydi? Sabablari, belgilari va tog‘ay yemirilishining oldini olish
Tizza og‘rig‘i (gonartroz yoki bo‘g‘im kasalliklari) — bu tana a’zolarida eng ko‘p yuklama tushadigan bo‘g‘imlarning shikastlanishi bo‘lib, hayot sifatini keskin pasaytiruvchi o‘ta jiddiy muammodir. Ikkala tizzaning birdek lanj bo‘lib, qaqshab og‘rishi ko‘proq keksa yoshdagi insonlarda va ayniqsa ayollarda uchrashi ko‘p kuzatiladi.
2026-07-11Oligofreniya (Bolalarda aqliy zaiflik) nima? Sabablari, belgilari va korreksiyalash yo‘llari
Oligofreniya (aqliy zaiflik) — bu tug‘ma yoki erta bolalik davrida (3 yoshgacha) bosh miya tuzilmalarining yetarli darajada rivojlanmay qolishi natijasida kelib chiquvchi intellektual va ruhiy orqada qolish holatidir. Bu kasallik bolaning mantiqiy fikrlashi, xotirasi, nutqi, emotsional dunyosi va atrof-muhitni anglash qobiliyatining sustligi bilan namoyon bo‘ladi.
footer_title
footer_desc
informations
contact_and_location
Toshkent sh.,
Chilonzor tumani,
Katta Qani ko'ch.,
13/1
hilolmedcenter@mail.ru
© Hilol med — Repid Agency tomonidan ishlab chiqilgan.