O‘t yo‘llari diskineziyasi
O‘t yo‘llari diskineziyasi — bu o‘t qopi va o‘t yo‘llarining funksional kasalligi bo‘lib, unda o‘t qopida ishlab chiqarilgan o‘t suyuqligining o‘t yo‘llari orqali o‘n ikki barmoqli ichakka o‘z vaqtida va yetarli miqdorda chiqishi buziladi, bunda o‘t qopi, o‘t yo‘llari va sfinkterlar (ayniqsa Oddi sfinkteri) faoliyatining muvofiqlashtirilgan qisqarishi va bo‘shashishi izdan chiqadi, natijada o‘t suyuqligi ichakka kechikib, notekis yoki umuman chiqmaydi yoxud aksincha haddan tashqari tez ajraladi, bu holat hazm jarayonining buzilishiga olib kelib yog‘larning parchalanishi va so‘rilishini yomonlashtiradi, kasallik ko‘pincha organik shikastlanishlarsiz kechuvchi funksional buzilish bo‘lib, o‘t qopi va o‘t yo‘llarida tosh, yallig‘lanish yoki o‘sma kabi anatomik o‘zgarishlar aniqlanmaydi, o‘t yo‘llari diskineziyasi patogenezida vegetativ asab tizimi faoliyatining buzilishi, gormonal disbalans, stress, psixoemotsional zo‘riqish, noto‘g‘ri ovqatlanish, uzoq och yurish, yog‘li ovqatlarni ko‘p iste’mol qilish, kamharakat turmush tarzi, oshqozon-ichak tizimining boshqa kasalliklari hamda o‘tkazilgan infeksiyalar muhim rol o‘ynaydi, klinik jihatdan kasallik o‘ng qovurg‘a ostida sanchuvchi yoki siquvchi og‘riqlar, og‘riqning yelka, kurak yoki bel sohasiga tarqalishi, ovqatdan keyin kuchayuvchi noqulaylik, ko‘ngil aynishi, og‘izda achchiq ta’m, kekirish, meteorizm, ich ketishi yoki ich qotishi, ishtahaning pasayishi, tez charchash va asabiylashish bilan namoyon bo‘ladi, diskineziya giperkinetik (o‘t qopining haddan tashqari qisqarishi) va gipokinetik (o‘t qopining sust qisqarishi) shakllarga bo‘linib, birinchi holatda to‘satdan va kuchli og‘riqlar, ikkinchisida esa uzoq davom etuvchi og‘irlik hissi ustunlik qiladi, kasallik uzoq vaqt davolanmasa o‘t dimlanishiga, o‘t quyuqlashishiga, xolestazga, o‘t toshi kasalligi, surunkali xoletsistit va pankreatit rivojlanishiga sharoit yaratishi mumkin, shu sababli tashxislashda ultratovush tekshiruvi, funksional sinamalar, laborator tahlillar qo‘llaniladi hamda davolash ovqatlanish rejimini to‘g‘rilash, stressni kamaytirish, parhezga rioya qilish, spazmolitiklar yoki xoleretik dorilarni qo‘llash va hayot tarzini o‘zgartirishga asoslanadi.
